فصل ششم روان شناسی سلامت. شخصیت

فصل ششم: شخصیت و سلامتی
uf0d7 شخصیت عبارتست از الگوهای عاطفی، شناختی و رفتاری نسبتا پایدار که از طریق آنها میتوان یک فرد را شناخت.
uf0d7 شخصیت شامل رفتارهای نسبتا ثابت یا عادات رفتاری است.
تیپ شخصیتی A:
این مفهوم ابتدا توسط 2 متخصص قلب در آمریکا به نام فریدمن و روزنمن معرفی شد که به نقش علی کلسترول در
ایجاد و گسترش بیماریهای قلبی اعتقاد و علاقه داشتند.
براساس تحقیقات آنان، افراد تیپ A کسانی هستند مبارزه جو، رقابت پیشه، بی حوصله و پرخاشگر.
آنان سریع صحبت کرده و جاه طلب و کمال گرا هستند.
زندگی را میدان رقابت و مسابقه دانسته و نسبت به دیگران، خصومت و دشمنی دارند.
آنان کارهای خویش، همیشه وقت کمی داشته و به همین دلیل نسبت به قرارهای خود، احساسی وسواس گونه دارند.
1. مولفه های تیپ A:
از نظر ویلیامز، مهمترین عامل از میان عوامل 3 گانه زیر، عصبانیت و خصومت است.
خصومت با واکنش پذیری قلبی – عروقی رابطه دارد.
الف) عصبانیت و خصومت:
کسانی هستند که براحتی برانگیخته شده و از کوره در میروند.
ب) فوریت های زمانی:
به گونه ای رفتار میکنند که انگار با ساعت، جدال دائمی دارند.
در برابر دیرکردها و اتلاف وقتها، بسیار بی صبر و بی طاقت هستند.
برنامه آنان فشرده بوده و همزمان، بیش از یک کار انجام میدهند.
ج) رقابت:
به انتقاد کردن از خود و سرزنش خویشتن تمایل داشته و علی رغم تلاشها، از توفیقاتشان احساس خشنودی نمی کنند.
2. تیپ A و سلامتی:
این افراد، مشکلات تنفسی مختلفی را نشان میدهند نظیر آسم، سرفه های مکرر و نشانه های بیماریهای دستگاه گوارش
مانند زخم، سوء هاضمه و تهوع.
بیماریهای عروق کرونر در نتیجه تنگی یا گرفتگی عروق کرونری که خون را به قلب میرسانند، ایجاد شده و شامل
آنژین، تصلب شراین و سکته قلبی هستند.
این افراد، واکنش شدیدتر و افراطی تری به محرکها از جمله استرسها نشان میدهند.
مردان بیش از زنان احتمال دارد الگوی رفتاری این تیپ را نشان دهند.
برانگیخته شدن های شدید و پی در پی، باعث فرسایش دستگاه قلبی عروقی میشود.
تغییر زیاد و مداوم هورمونهایی چون اپی نفرین و نوراپی نفرین می تواند به قلب و عروق خون آسیب برساند

این افراد بیش از دیگران دچار فشار خون میشوند.
این افراد بیش از دیگران، خستگی خود را مخفی کرده و به رغم آسیب دیدن، تا آخرین توان خویش کار میکنند.

تیپ B
در الگوی رفتاری تیپ B، سطح رقابت پایین است، فوریت زمانی و خصومت وجود ندارد.
uf0d7 در اینان، بیشتر تمایل به آسان گیری وجود داشته و نگاه آنان به زندگی، فیلسوفانه بوده و امکان دارد بایستند و گل
سرخی را ببویند و از این کار، لذت ببرند.

تیپ C
افراد تیپ شخصیتی C، هیجانات خود را سرکوب کرده، افسردگی بالایی داشته و دچار درماندگی آموخته شده هستند.
uf0d7 این افراد، افشای هیجانی پایینی داشته و در نتیجه، آمادگی ابتلا به سرطان را دارند.

تیپ D
uf0d7 در بعضی از تحقیقات، از تیپ شخصیتی D یا افراد پریشان و تاثیر آن بر سلامتی نیز سخن گفته شده است.
سخت رویی:
مفهوم سخترویی ابتدا توسط سوزان کوباسا مطرح شده و یکی از مهمترین ویژگیهای شخصیت است.
وی، سخت رویی را براساس تفسیرهای خود از روانشناسی وجودی در زمینه اثرات تلاش مثبت بر مواجهه با مشقات
زندگی، سامان داد.
طبق نظر وی، سخت رویی 3 مولفه دارد: کنترل، تعهد و چالش.
وی سخت رویی را نوعی فرآیند ارزیابی شناختی تعریف کرده که مولفه کنترل در آن، بصورت باور فرد به اینکه توان
کنترل یا تاثیرگذاری بر تجارب زندگی خود را دارد، تعریف میشود.
تعهد، بیانگر این احساس است که فرد میتواند به شکل عمیقی به فعالیتهای زندگی خود بپردازد.
چالش، تلقی کردن تغییرات زندگی بعنوان موقعیت ها و محرکهایی برای رشد است.
حس انسجام:
توسط آرون آنتونوسکی جامعه شناس مطرح شد.
آنتونوسکی با مطالعه بر روی زنان ساکن در اردوگاه بازماندگان جنگ، دریافت بعضی از آنان در سلامت قابل قبولی بوده
و اظهار داشت، هرگز نمیتوان با قطعیت گفت همه مردم تحت استرس بیمار میشوند حتی آنهایی که تحت استرس
شدید بوده اند.
به اعتقاد وی، استعداد و ظرفیت افراد در مدیریت تنشها مشخص میکند که در کدام شخص و در چه موقعیتی، استرس،
آسیب زا خواهد بود.
بنظر او، نیروی حس انسجام، پیامدهای فیزیولوژیک را بدنبال داشته و از طریق همین پیامدها، سلامت فرد را تحت تاثیر
قرار میدهد.
وی تاکید داشت یک حلقه ارتباطی علی (سببی) بین حس انسجام مفهوم سازی شده توسط او و سلامت جسمی وجود
دارد.
رویکرد فوق، به جهت گیری سلامتی زا موسوم بوده که تلاش در جهت فهمیدن این نکته است که چرا انسانها در آن
جهت که به سلامت منتهی میشود و یا در جهت مقابل آن قرار میگیرند.

دیدگاه فوق در نقطه مقابل جهت گیری آسیب شناختی است که در آن، به طرف بیماری توضیح داده شده و در آن، طیف
وسیعی از استرس های زندگی از عوامل میکروبیولوژیک تا طبقه اجتماعی – فرهنگی، مورد بررسی قرار میگیرد.
وضعیت هیجانی میتواند در تعیین سلامت جسمانی ما موثر باشد نه وضعیت روانی ما.
حس انسجام و سلامت جسمانی:
آزمون حس انسجام نمیتواند رابطه قابل توجهی با سلامت جسمی فرد را نشان دهد.
به اعتقاد آنتونوسکی، حس انسجام قوی و رشد یافته، سلامت جسمانی را ارتقا بخشیده و سطوح بالایی بهزیستی را
تسهیل میکند.
افراد دارای حس انسجام بالایی، در زمان کوتاه تری بهبود یافته و با تحمل بالاتر، عارضه کمتر و روحیه بهتری، دوره درمان
را سپری میکنند.
سیگار کشیدن، شایعترین علت بیماری و مرگ زودرس در آمریکاست.
افزایش مصرف سیگار با کاهش نمره حس انسجام همراه است.
از میان 3 زیر مقیاس حس انسجام، قابل مدیریت بودن، قویترین پیشبین برای رفتار سیگار کشیدن شناخته میشود.
نمرات بالایی در آزمون حس انسجام، همبستگی بالایی با عوامل سلامت در حوزه روانشناسی و پزشکی دارد.
پاسخ دستگاه ایمنی در حس انسجام:
آزمون حس انسجام به هیجانات ناشی از وضعیت سلامت فرد حساس است.
طبق تعاریف اصلی آنتونوسکی، حس انسجام، تعیین کننده جهت گیری کلی فرد در مقابله با استرس است.
ناکامورا نشان داد بین حس انسجام و استرس، همبستگی منفی متوسطی وجود دارد.
سلولهای NK، اولین خط دفاع ایمنی هستند که بدون واکسینه سازی قبلی، بر علیه سلولهای مهاجم وارد عمل
میشوند.
اینکه مردم حتی وقتی در معرض عوامل استرس زای شدید قرار دارند و مریض نمیشوند، بدلیل ظرفیت استرس در فرد
است که نتایج مواجهه آن فرد را با استرس تعیین میکند.
ارتباط 5 عامل بزرگ شخصیت با سلامتی:
هدف اصلی طب روان تنی، جستجوی پیوند مستقیم بین شخصیت و سلامتی است.
یکی از رویکردها در روانشناسی شخصیت، رویکرد صفات است.
صفت یا رگه عبارتست از جنبه هایی از تفاوتهای فردی و تمایلات برای نشان دادن الگوهای ثابتی از افکار، احساسات
و اعمال.
1. نوروزگرایی:
افرادی که در این مقیاس نمره بالایی کسب میکنند، انواع هیجانات منفی از جمله ترس، شرم و احساس گناه را تجربه
میکنند.
استرسهای درونی و بیرونی، آنها را از پای در آورده و باعث شده تا احساس بیچارگی کرده و تکانشی عمل کنند.
آمادگی تفکر غیر واقعی و خود پنداشت ضعیف را دارند.

افرادی که نمره پایینی کسب میکنند، آرام و مقاوم بوده و در برابر استرسها، ایستادگی میکنند.
این افراد، واکنشهای هیجانی حادی از خود نشان میدهند.
خصومت، یکی از اجزای نوروزگرایی و پیشبینی کننده افزایش وزن و نوسان آن است.
مصرف مشروبات الکلی با نوروزگرایی مرتبط است.
2. برونگرایی:
افراد برونگرا، گرم و صمیمی بوده و از روابط شخصی نزدیک لذت برده و طرفدار ارتباطات اجتماعی هستند.
اینان جرات ورزی داشته و به سادگی، نقش های رهبری را بعهده میگیرند.
آنها نیاز به هیجان و سطوح بالایی انرژی و فعالیت داشته، خوشبین بوده و به سادگی میخندند.
تمایل بیشتری به صحبت کردن داشته و این حالت، در مراقبت پزشکی اهمیت زیادی دارد.
لازم است پزشکان خانواده و پزشکان عمومی، برونگرا بوده تا با بیمار، رابطه صمیمانه و گرمی برقرار کنند.
برونگرایی، پیشبینی کننده رفتار خود مراقبتی در بهداشت دهان و دندان است.
3. گشودگی نسبت به تجربه:
این افراد، چیزهای نو، متنوع و مبهم در همه زمینه ها را ترجیح میدهند.
خالق بوده، در زندگی از تخیل قوی برخوردار بوده و به زیبایی در هنر و طبیعت توجه دارند.
آنها از حالات درونی خویش آگاه بوده و عدم تعادل هیجانی را بخوبی میشناسند.
به تقارن و سادگی و فکر کردن بصورت سیاه و سفید علاقه مندند.
افراد باز نسبت به تجربه، به سختی در درمانگاه های طبی قانع میشوند اما افراد بسته، تصوری قدرتمندانه از پزشکان
داشته و براحتی قانع میشوند.
افرادی که نمره بالایی در این مقیاس کسب میکنند، نیازمند اطلاعات اضافی درباره بیماری و درمان آن بوده و بیشتر
بدنبال درمانهای غیر سنتی و طب جایگزین هستند.
4. دلپذیری:
این افراد، اجتماعی بوده، به دیگران اعتماد کرده، داوطلب میشوند و تلاش میکنند تا به دیگران کمک کرده و با آنها
همدلی میکنند.
افراد تیپ A که نمره بالایی در خصومت دارند، نمره بسیار کمی در دلپذیری کسب میکنند.
ویژگی معکوس دلپذیری یعنی دشمنی و خصومت وقتی با وجدان گرایی همراه میشود، پیشبینی کننده رفتارهای ضعیف
سلامتی است.
افراد دارای نمره پایین در دلپذیری یا متخاصم، معمولا از مداخلات پزشکی که برایشان انجام میشود، ناراضی بوده اما
افراد دلپذیر، نسبت به فرآیند درمان و معالجه راضی هستند.
5. وجدانگرایی:
با مجموعهای از ویژگیها همچون خویشتن داری، نظم و ترتیب، وظیفه شناسی، تعمق و پیگیری فعالانه اهداف مشخص
میشود.

نمره بالا نشانه سخت کوشی، مصمم بودن و انگیزش بالا و نمره پایین، نشانه سهل گیری و فقدان جهت گیری روشن در
زندگی است.
از بعد مثبت، این افراد هدفمند و موثر بوده و از بعد منفی، کمالگرا هستند و بخاطر کار خود، از زندگی شخصی خود
چشم پوشی میکنند.
وجدانگرایی با رفتارهای خطرسازی چون افراط در مصرف الکل، تغذیه ناسالم، رانندگی خطرناک، خودکشی، مصرف
دخانیات و خشونت، همبستگی منفی و با رفتارهای مثبت سلامتی، همبستگی مثبت دارد.
وجدانگرایی، پیشبینی کننده رفتارهای ورزشی بوده و بهتر از دیگران از تجویزهای طبی پیروی میکنند.
افراد واجد نمره کم در این مقیاس، کمتر احتمال دارد از رژیم های درمانی استفاده کرده، کنترل بیرونی داشته و همواره
باید توصیه های طبی به آنان یادآوری شود.

آبنوس لرستان ...